4خرداد :بازگشت بمبگذاران انتحارى به عراق
همشهری: بمبگذاران انتحارى به عراق بازگشتهاند و همين نشان ميدهد جنگ آمريكا در عراق هنوز با نقطه پايانى خود فاصله بسيارى دارد.
پس از يك دوره كاهش چشمگير حملات انتحارى (تنها 6 حمله در حدفاصل دسامبر 2008 تا مارس 2009- آذر تا اسفند سال گذشته) طى 2 ماه گذشته 25 مورد حمله انتحارى در عراق رخ داده است كه شديدترين موج خشونت طى يك سال اخير در اين كشور محسوب ميشود.
بمبگذاريهاى جديد با جسارت و پيچيدگى خاصى انجام ميشود و تمامى مناطق عراق – بهخصوص اهداف بهشدت حفاظت شده – را هدف قرار داده است.
موج جديد بمبگذاريهاى انتحارى با وقوع 4 انفجار هماهنگ در 23 مارس به اوج خود رسيد. پيش از آن در ماه آوريل حملاتى انتحارى عليه پايگاههاى ارتش عراق و پايگاههاى پليس اين كشور در مناطق و شهرهاى مقدس شيعيان صورت گرفته بود.
همچنين رهبران شبهنظاميان سنى مورد حمايت آمريكا و نظاميان آمريكايى نيز هدف اين حملات قرار گرفتند كه مهمترين آنها انفجار يك كاميون حامل مواد منفجره در موصل بود كه به مرگ 5 نظامى آمريكايى (مرگبارترين حمله عليه آمريكاييها طى يك سال اخير) منجر شد.
ماه آوريل با وقوع 20 حمله انتحاري، مرگبارترين دوره زمانى طى يك سال اخير براى غيرنظاميان عراقى محسوب ميشود. به گفته وزير كشور عراق، در اين ماه 300 غيرنظامى در پى حملات انتحارى كشته شدند. همچنين در ماه فوريه 51 نفر و در ماه ژانويه 70 نفر غيرنظامى عراقى كشته شده بودند.
بهنظر ميرسد جنگ در عراق كه طى ماههاى پيش از حملات انتحارى ظاهرا فراموش شده بود، باز هم با هياهوى بسيار به عناوين اخبار رسانههاى جهانى راه يافته است؛گرچه مقامات ايالات متحده با توصيف بمبگذاريهاى انتحارى به واكنش از روى نوميدى و استيصال شورشيان ،سعى در كم اهميت جلوه دادن موج خونبار جديد در عراق دارند. به گفته آنان، اين حملات در واكنش به تلاش موفق ايالات متحده براى پايان دادن به جنگ و بيرون كشيدن نظاميان خود از عراق صورت گرفته است.
رابرت گيتس، وزير دفاع معمولا محتاط آمريكا، در اظهار نظرى حيرت انگيز درباره موج اخير بمبگذاريهاى انتحارى در عراق، ادعاى شرمآور ديك چني، جانشين سابق بوش را تكرار كرد. چنى در سال 2005 مدعى شده بود كه شورش در عراق، آخرين تلاش القاعده براى توقف پيشرفت آمريكا در اين كشور است.
اما واقعيت آن است كه علت اصلى شكلگيرى موج جديد خشونت در عراق، تلاش ايالات متحده براى خروج از اين كشور نيست و علت واقعى اين تحول را بايد در جدول زمانى نامشخص براى خروج نظاميان آمريكايى و شرايط مبهم آن جستوجو كرد. واقعيت پشتپرده خشونتهاى اخير اين است كه شورشيان با دولت تحت حمايت آمريكا در بغداد درگيرند و تلاش ميكنند برنامه ايالات متحده را براى حفظ وضعيتى كه موجب گسترش نفوذ و تامين منافع اين كشور در عراق ميشود، با ناكامى مواجه كنند. به باور آنها، در حالى كه نيروهاى آمريكايى از عراق خارج ميشوند، دولت ايالات متحده بر آن است تا نفوذ خود را در اين كشور در بلندمدت حفظ كند؛ سياستى كه مخالفان و شورشيان از آن بهعنوان استعمار جديد نام ميبرند.
باراك اوباما- رئيسجمهورى آمريكا - بهرغم ادعاهاى اخلاقگرايانهاش درباره پايان دادن به جنگ، اعلام كرده است كه طرح وى براى خروج نظاميان آمريكايى از عراق، پايان بخش اشغال اين كشور نيست و روند اشغال بهگونهاى ديگر ادامه خواهد يافت. طرح اوباما تنها خواهان خروج نيروهاى رزمى آمريكا از عراق تا آگوست سال 2010 است و بين 35 تا 50 هزار نيروى اشغالگر آمريكايى تا پايان سال 2011 در عراق باقى خواهند ماند. اين در حالى است كه بسيارى از اين نظاميان، در واقع نيروهاى رزمى ارتش آمريكا هستند كه در طرح اوباما از آنها بهعنوان گروههاى مشاور و كمكى ياد شده است.
در اين طرح هيچ اشارهاى به 100 هزار سرباز مزدور و پيمانكار خصوصى ارتش آمريكا كه در حال حاضر در عراق بهسر ميبرند و نيز به موضوع 283 پايگاه و تاسيسات نظامى ايالات متحده در عراق - شامل 58 پايگاه دائمى – نشده است. در اين حال موضوع خروج نظاميان آمريكايى از عراق در پنتاگون با لحاظ گزينههاى جديدى در حال بررسى مجدد است و ممكن است اين بررسى سالها به طول بينجامد.
دنيس كوكينيچ، سناتور دموكرات ايالت اوهايو، بلافاصله پس از سخنرانى اوباما درباره برنامه خروج نيروهاى آمريكايى از عراق اظهار داشت: نميتوان نيروهاى رزمى را در يك كشور خارجى با هدف انجام عمليات رزمى نگه داشت و سپس پايان جنگ را اعلام كرد. شما نميتوانيد همزمان در داخل و خارج از يك كشور باشيد.از سوى ديگر اگرچه آمريكا به سران قبايل سنى عراق نيز كمك مالى و آنها را مسلح كرده است، اما سنيها همچنان مخالف دولت شيعهاند و اين وضعيت، عراق را شبيه شبه جزيره بالكان در اروپا (جمهوريهاى سابق يوگسلاوى) كرده كه فقط به زور اسلحه ميتوان بخشهاى آن را در كنار هم نگهداشت.
به اين ترتيب ماموريت نظاميان آمريكايى در عراق، چه در حال حاضر و چه پس از نخستين مرحله خروج از عراق در آگوست 2010، حفظ و گسترش دامنه نفوذ نهادهاى حكومتى در اين كشور است. اين ماموريت ظاهرا از طريق به كارگيرى سنيها و شيعيان پيشتر شورشى كه خواهان فعاليت در نظام مورد حمايت آمريكا هستند و نيز حذف و از دور خارج كردن مخالفان و در نهايت محدود كردن ساير مردم در مناطق محصور و مراقبت از اين مناطق با هواپيماهاى بدون سرنشين، انجام خواهد شد. در طرح اوباما براى خروج نظاميان آمريكايى از عراق، موضع نواستعمارى ايالات متحده در قبال شورشيان، فراموش نشده است.
زمانبندى و اهداف حملات و پذيرفتن مسئوليت بمبگذاريهاى اخير نشان ميدهد كه چهرههاى مهم شورشيان در عراق به اين نتيجه رسيدهاند كه برنامه اوباما تنها مدت زمان اشغال اين كشور را افزايش خواهد داد و تصميم گرفتهاند تا دور جديد خشونت را براى جلوگيرى از شكلگيرى نظم جديد مورد نظر آمريكا آغاز كنند.
رابرت پيپ، استاد ديپلماسى در دانشگاه شيكاگو، در تحقيق جديدش با عنوان مردن براى پيروزى: منطق استراتژيك حملات انتحارى ، تصريح ميكند كه بمبگذارى انتحاري، بيشتر در اشغال نظامى يك كشور توسط قدرت خارجى ريشه دارد تا در تعصبات مذهبى يا فرهنگ شهادت. بر اين اساس، بخش عمده حملات انتحارى در سراسر جهان، از جمله حملات انتحارى بسيارى كه توسط گروههاى سكولار و غيراسلامى مانند ببرهاى تاميل انجام ميشود، در واقع بخشى از مبارزات سازمان يافته براى رسيدن به اهداف سياسى محسوب ميشود كه مهمترين آنها دفع اشغالگران خارجى است.
بمبگذاريهاى انتحارى آن طور كه انتظار ميرفت از مارس سال 2003 پس از عمليات سرنگونى صدام حسين آغاز شد و بهتدريج تعداد و شدت آنها به شكل بيسابقهاى افزايش يافت. گرچه اين حملات در عراق در دو موقعيت خاص به اوج خود رسيده است ؛ موقعيت نخست در واكنش به حملات نظامى ارتش آمريكا بود و در موقعيت دوم، اين حملات در واكنش به ابتكارهاى سياسى بهمنظور ثبات بخشيدن به عراق صورت گرفت.
موج اخير بمبگذاريهاى انتحاري، اين منطق استراتژيك شورشيان را آشكارا نشان ميدهد؛ بمبگذاريها يك هفته پس از سخنرانى اوباما درباره طرح خروج از عراق آغاز شد و در ماه آوريل در ششمين سالگرد سقوط صدام حسين ( سال 2003) به اوج خود رسيد.
اين حملات تقريبا تمام عناصر عمده حكومت عراق را در دوره پس از صدام هدف قرار دادهاند ؛ از نيروهاى امنيتى و انتظامى كشور گرفته تا غيرنظاميان شيعه و از احزاب سياسى گرفته تا افرادى كه از نظر شورشيان، حامى اشغال عراق توسط آمريكا و حكومت فعلى عراق – از جمله شبه نظاميان سنى – هستند.بهنظر ميرسد كه شورشيان تلاش ميكنند به ناامنى در عراق دامن بزنند تا تلاش ارتش آمريكا و دولت عراق را براى اعمال قانون و نظم با ناكامى مواجه كنند و شرايطى را بهوجود آورند كه موجب خروج هر چه سريعتر نيروهاى آمريكايى از عراق شود.
ماهيت گسترده و استراتژيك موج اخير حملات انتحارى در عراق، در ادعاهاى سازمانهاى مختلف شورشى كه مسئوليت اين بمبگذاريها را بر عهده گرفتهاند، قابل مشاهده است. در اين حملات ميتوان نشانههاى همكارى مجدد و خطرناك بعثيها را با اسلامگرايان مشاهده كرد. حكومت اسلامى عراق – يك گروه فراگير از اسلامگرايان سنى شامل شبكه القاعده – مسئوليت حمله انتحارى اخير را در موصل كه منجر به مرگ 5 نظامى آمريكايى شد و نيز بسيارى از حملات ديگر برعهده گرفته و مدعى است كه اين حملات بخشى از طرح جديد اين سازمان است كه نيروهاى آمريكايى و موافقان آنها را هدف قرار ميدهد.
عزت ابراهيم الدوري، قائم مقام سابق صدام حسين و چهره شاخص شورشيان سنى و بعثى عراق در يك فيلم ويدئويى كه روز 7آوريل از شبكه الجزيره قطر پخش شد، ضمن تاكيد بر بار استراتژيك حملات اخير، دولت مالكى و انتخابات عراق را غيرقانونى خواند، چرا كه محصول اشغال كشور توسط آمريكاييهاست. وى شورشيان را به ادامه مبارزاتشان عليه نيروهاى آمريكايى و دولت عراق فرا خواند، زيرا, روند سياسى در عراق، برنامه مهم اشغالگران است؛ از اينرو با هر وسيلهاى كه در اختيار داريد، آن را مورد حمله قرار دهيد.,
شايد بدترين اتفاق براى برنامهها و طرحهاى آمريكا و دولت عراق كه با هدف اعاده و برقرارى نظم در اين كشور ارائه شدهاند، اين باشد كه شبه نظاميان سنى مورد حمايت آمريكا، ظاهرا به شكل گستردهاى به شورشيان پيوسته و حالت تهاجمى بهخود گرفتهاند.
پــايـــان اشغــال، پـايـان بمبگذاريهاى انتحارى
بازگشت خشونت و حملات انتحارى به عراق، اين واقعيت ماندگار را دوباره آشكار ميكند كه اشغال اين كشور از سوى آمريكا و نامشروع بودن حكومت عراق از نظر شورشيان، علت بروز چنين وضعيتى است، نه معلول آن. طرح اوباما براى خروج از عراق – كه موجب تداوم حضور ايالات متحده در اين كشور، به شكل جديدى ميشود – در عمل موجب بازگشت بمبگذاران انتحارى شده است. در حالى كه بعيد بهنظر ميرسد كه عراق بار ديگر به ورطه خشونت سالهاى 2006 و 2007 سقوط كند، موج جديد خشونت در اين كشور، نشاندهنده مرحله جديدى از فعاليتهاى شورشيان است.
با بمبگذارى انتحارى نميتوان جنگ را برد و بمبگذاران انتحارى نميتوانند به اين شيوه نيروهاى آمريكايى را از عراق بيرون برانند. با اين حال، شورشيان با انجام اين اقدامات ميتوانند موجى را از وحشت، احساس بيثباتى و ترديد و ترس در مردم ايجاد كنند و آنان را به اين نتيجه برسانند كه تلاش مقامات دولت عراق و نيروهاى غربى براى فرو نشاندن شورش، بينتيجه خواهد بود. بمبگذارى انتحارى موجب بروز بينظمى سياسى در عراق ميشود و اين نوع مبارزه ميتواند تا هنگامى كه داوطلبى براى انجام اين حملات وجود داشته باشد، ادامه يابد.
از اينرو هر گونهراه حل واقعى براى جنگ تمام نشدنى عراق، آن طور كه رابرت پيپ ميگويد، بايد به ريشه حملات انتحارى يعنى اشغال كشور توسط نيروى خارجي، به هر شكل و عنواني، بپردازد. بررسى تاريخ عراق نشان ميدهد كه حتى حضور محتاطانه نيروهاى خارجى در اين كشور – مانند حضور محدود نيروهاى بريتانيايى در سالهاى نخست دهه 1930 – حاكميت ملى را در مظان اتهام و بدنامى قرار ميدهد. تا هنگامى كه ايالات متحده بكوشد منافع استراتژيك خود را در منطقه از طريق مخمصه عراق حفظ كند، تلاش براى ايجاد يك نيروى امنيتى مستقل در اين كشور، رياكارانه ارزيابى خواهد شد و بسيارى از عراقيها، حكومتشان را آلتدست غيرمستقيم امپرياليسم قلمداد خواهند كرد و به شورش ادامه خواهند داد.
اما تداوم حضور آمريكا در عراق، هرچند بهصورت غيرمستقيم، تنها به نفع طراحان و برنامهريزان حملات انتحارى خواهد بود. محمد عسكري، سخنگوى وزارت دفاع عراق، ماه گذشته در مصاحبهاى هشدار داد كه حضور بلندمدت آمريكا در كشورش تنها به نفع القاعده است و به اين سازمان، بهانه لازم را براى اقدامات تروريستياش ميدهد. وى خاطر نشان كرد: اگر نيروهاى آمريكايى در عراق بمانند، القاعده خوشحال خواهد شد، چراكه آنها به اين بهانه ميتوانند آدم رباييها، بمبگذاريها و كشتار افراد بيگناه را توجيه كنند. بسيارى از عراقيها نيز با عسكرى هم عقيدهاند. يك عراقى ساكن بغداد ميگويد: وضعيت عراق درصورتى بهبود خواهد يافت كه آمريكاييها، كشور را ترك كنند.
متأسفانه بسيارى از مقامات ايالات متحده از جمله ژنرال رى اوديرنو، فرمانده ارشد ارتش آمريكا در عراق، خاطرنشان كردهاند كه موج خشونت ممكن است به جاى پايان دادن به اشغال اين كشور، ارتش آمريكا را وادار به ادامه كار و صرفا خارج كردن نيروهاى رزمى از شهرهاى بزرگ عراق كند. اما بررسى موارد مشابه در گذشته نشان ميدهد كه
هر گاه به اشغال يك كشور يا منطقه پايان داده شده، ريشه بمبگذاريهاى انتحارى نيز خشكيده است.
آسيا تايمز- 15 مه 2009
4 خرداد 1388 12:52
نظر شما